1 - علل سقوط و وابستگى مردم بصره كنتم جند المرأة ، و أتباع البهيمة ، . . . و دينكم نفاق خ 13 / 1 و 2 ( شما لشگر يك زن بوديد و پيروان حيوان . . . دين شما دوروئى است ) 2 - علل فساد زدگى أخلاقكم دقاق ، و عهدكم شقاق ، و دينكم نفاق خ 13 / 1 و 2 ( اخلاق شما پست ، و پيمان شما شكسته شده ، دين شما دوروئى است ) 3 - اخلاق سياسى دروغين مردم بصره كنتم جند المرأة ، و أتباع البهيمة رغا فأجبتم ، و عقر فهربتم أخلاقكم دقاق ، و عهدكم شقاق خ 13 / 1 و 2 ( شريك يك زن و پيرو يك حيوان بوديد تا صدا در مىداد مىجنگيديد ، وقتى كشته شد فرار كرديد ، اخلاق شما پست ، و پيمان شما گسسته است ) 4 - خبر از تحولات سياسى در آينده دور بصره كأنّى بمسجدكم كجؤجؤ سفينة قد بعث اللَّه عليها العذاب من فوقها و من تحتها خ 13 / 2 - 7 ( گويا مسجد شما مردم بصره را در آب غرق شده مىنگرم كه چونان سينهء كشتى روى آب قرار دارد ، كه خدا عذاب را از آسمان و زمين بر آن باريد ) دوّم - اخلاقى ، علمى 1 - نكوهش از اخلاق اجتماعى مردم بصره أخلاقكم دقاق ، و عهدكم شقاق ، و دينكم نفاق خ 13 / 1 و 2 ( اخلاق شما پست ، و پيمان شما شكسته شده ، دين شما دوروئى است ) 2 - نقش عوامل جغرافياي در اخلاق اجتماعى مردم